Onderzoek in Koptienden registers 1504 \u2026 1805
\nAl in de zestiger jaren onderkende de heer P.W. de Lange het belang van deze registers.
\nHij schreef in een vijftal schriften de namen over uit de gaarderboeken en wel van de jaren 1504, 1537, 1566, 1593, 1622, 1651, 1680, 1708 en 1740 van alle gemeenten van Het Gooi.
\nVan Hilversum schreef hij bovendien de jaargangen 1772 en 1805 over. De intervallen gaan uit van de stelling dat elke generatie ongeveer 30 jaar omvat.
\nOnlangs besloten wij; na overleg met Mw. Abrahamse van het Streekarchief Gooi en Vechtstreek; het werk van de heer De Lange toegankelijker te maken door de vijf schriften met namen alsnog in een computer in te voeren. Door toepassing van standaardcodes voor voor- en achternamen hebben wij een index gemaakt, waarin de naamvarianten bijeen staan.<\/p>\n
Deze klapper bestaat uit twee delen: Als op 28 april 1979 de laatste algemene ledenvergadering in de Grote Kerk van Naarden wordt gehouden, komt een einde aan een eeuwenoud instituut, laatstgenoemd \u201cVereniging van Stad en Lande van Gooiland\u201d<\/em>; in de volksmond \u201cDe ERFGOOIERS\u201d.<\/em><\/p>\n Wie waren die Erfgooiers?<\/em> In tegenstelling tot het einde van \u201cDe Erfgooiers\u201d<\/em> is het begin zeer nevelig. Het eerste duidelijke schriftelijke teken van het bestaan van een \u201cmarkegenootschap\u201d dateert van 1326. In dat jaar ontvangen de Gooiers een brief van Graaf Willem III waarin in modern Nederlands weergegeven het volgende staat: De Gooiers kwamen dus regelmatig bijeen en maakten afspraken over het gebruik van de ghemeene <\/em>landen Dit mocht slechts na toestemming van de graaf of een van zijn vertegenwoordigers. De graaf wilde als eigenlijke grondheer bij het nemen van dergelijke besluiten niet gepasseerd worden.<\/p>\n Uit allerlei stukken valt te concluderen dat de Gooiers het recht van gebruik hadden van zo genoemde gemene (= gemeenschappelijke) gronden. Regelmatig werden de Gooiers door de machthebbers teruggefloten. Pas in 1912 worden door middel van een speciale wet de erfgooierswet de rechten en plichten en het lidmaatschap in detail geregeld.<\/p>\n In de loop der eeuwen verschenen regelmatig reglementen de zgn. schaarbrieven waarin allerlei zaken werden geregeld.<\/p>\n Enige jaartallen:<\/p>\n Vierde schaarbrief Rond 1700 ontstond weer eens een conflict over de schaarrechten met Fran\u00e7ois Hinlopen, eigenaar van het landgoed Oud Bussem. Op dit landgoed bevonden zich twee boerenhoeven waarvan slechts \u00e9\u00e9n vanouds schaarrecht had. Hinlopen meende echter ook voor de tweede boerderij schaarrecht te kunnen claimen. De kwestie liep hoog op en kwam ter behandeling bij de Staten van Holland terecht. Het is dus voor het eerst dat erfgooiers expliciet met naam worden genoemd. Rond 1900 ontstonden weer nieuwe conflicten over het beheer van de gemene gronden. Er ontstond zelfs een nieuwe vereniging die namens de erfgooiers rechten claimden over het beheer van o.a. de meenten. Dit liep zo hoog op dat bij ontstane rellen een dode viel. De wet kent de \u201cVereniging Stad en Lande van Gooiland\u201d. Scharend lid konden alleen zij worden:<\/p>\n Vanaf 1912 zijn er per jaar ledenlijsten opgemaakt gesorteerd per Gooise gemeente.<\/p>\n Toen in 1933 door Stad en Lande 1524 ha. bos en heide aan De Stichting Gooisch Natuurreservaat werd verkocht ontstond weer een grote opwinding onder de Gooiers. Iedere erfgooier ontving namelijk \u0192566,04 uit de opbrengst van ca. twee miljoen gulden. Onderzoek in Koptienden registers 1504 \u2026 1805 Al in de zestiger jaren onderkende de heer P.W. de Lange het belang van deze registers. Hij schreef in een vijftal schriften de namen over uit de gaarderboeken en wel van de jaren 1504, 1537, 1566, 1593, 1622, 1651, 1680, 1708 en 1740 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-157","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\n
\nIndex op voornaam<\/a>
\nIndex op achternaam<\/a><\/p>\nERFGOOIERS<\/h6>\n
\nDr. A.C.J. de Vrankrijker formuleerde het als volgt:
\n\u201cEen Erfgooier is elke meerderjarige man, die in mannelijke linie afstamt van de Gooiers die omstreeks het jaar 1300 van de Graaf van Holland het recht kregen om aan die graaf behorende grond zonder betaling van pacht te gebruiken. Hij werd als zodanig ingeschreven als hij in een van de Gooise gemeenten woonde\u201d.<\/p>\n
\nOns is ter ore gekomen dat gij twee Raadslieden van het ghemeene land benoemd hebt en met hen het volgende hebt afgesproken:
\n\u2022 Telkens als zij de hoorn blazen moet gij allen tezamen komen en degene die niet komt, moet een boete betalen.
\n\u2022 Alles wat in de bijeenkomst wordt afgesproken, zal van kracht blijven. Maar omdat wij nergens in den lande zulke bijeenkomsten toestaan en willen en overal verboden hebben, gelasten wij u en willen wij dat gij geen bijeenkomsten bijeenroept noch op de hoorn blaast tenzij door onze baljuw of onze schout.<\/p>\n
\nAanvankelijk bestonden deze gemene gronden uit alle gemeenschappelijke gronden voor zover niet bebost. Later werden hiermee alleen de daartoe behorende weilanden de meenten bedoeld. Voortdurend waren er conflicten over het gebruik en de dreigende verdeling van deze gemene gronden.<\/p>\n\n\n
\n 1404<\/td>\n Eerste schaarbrief
\nDe meenten blijven onverdeeld.
\nDe schaarrechten worden toegekend aan de daartoe gerechtigden. (een schaar is de hoeveelheid weidegrond, nodig om \u00e9\u00e9n koe te voeden)
\nUitsluitend aan in het Gooi wonenden<\/td>\n<\/tr>\n\n 1442<\/td>\n Tweede schaarbrief
\nUitsluiting van o.a. de Stichtenaren
\nSchaarrecht is 8 koeien
\nDoor ontstaan van de heiden:
\nRecht op schapen weiden voor de Hilversummers en de Laarders (Zij woonden ver van de meentgronden en kregen dit recht ter compensatie)
\nRecht op het turf steken, biezen snijden en heide maaien wordt geregeld.<\/td>\n<\/tr>\n\n 1455<\/td>\n Derde schaarbrief
\nToegevoegd: Lieden uit het Sticht mogen zich niet in het Gooi vestigen
\nToegevoegd: Weduwen van Stichtse afkomst verliezen elk recht op meentgronden.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\nVijfde schaarbrief
\nEnzovoorts<\/p>\nLedenlijst 1708<\/h6>\n
\nDe Staten namen daarop twee belangrijke beslissingen:<\/p>\n\n
\nDeze kaart is door Justus van Broeckhuysen en Freye Klaasz Boelhouwer vervaardigd en in 1709 gereed gekomen.<\/li>\n
\nDeze lijst was in 1708 klaar en bevatte 1088 namen van gerechtigden waarvan 624 niet-scharenden (erfgooiers zonder vee).
\nIedereen, die zich gerechtigd achtte erfgooier te zijn diende aan te tonen af te stammen van een op de lijst voorkomende persoon.<\/li>\n<\/ul>\n
\nWie mocht menen dat hiermee alle problemen waren opgelost, wordt na bestudering van de historie echter teleurgesteld.
\nDe kern van het probleem was de organisatie van het bestuur. In de 19e eeuw bestond het bestuur uit vertegenwoordigers van de gemeenten, die dikwijls de belangen van de gemeenten lieten prevaleren boven de belangen van de erfgooiers. Van een jaarlijkse algemene vergadering met af te leggen rekening en verantwoording aan de leden was geen sprake.<\/p>\n
\nDaarop bemoeide de Tweede Kamer zich met het conflict en er werd na enig politiek geharrewar besloten een wetsontwerp op te stellen dat alle belangen zo veel mogelijk zou respecteren. Op 14 maart 1912 werd door de Tweede Kamer en op 24 april door de Eerste Kamer een wet aangenomen.
\n\u201cWet van den 25sten april 1912, Staatsblad 149, tot vaststelling van de regelen betrekkelijk den rechtstoestand der vanouds genaamde gemeene heiden en weiden van Gooiland<\/em>\u201d<\/p>\n
\nHet doel van de vereniging is het bevorderen van de welvaart van die van Gooiland in het algemeen en de erfgooiers in het bijzonder, bepaaldelijk met het oog op landbouwbedrijf.
\nJaarlijks wordt door het bestuur een ledenlijst vastgesteld. Iedereen kon op de ledenlijst geplaatst worden onder overlegging van bewijsstukken.
\nVoorwaarden tot plaatsing op de lijst waren:<\/p>\n\n
\n
\nIn drie jaar tijds steeg het aantal erfgooiers van 850 naar 2973 leden. Deze eenmalige uitkering was voor vele niet scharende \u201cslapende\u201d erfgooiers aanleiding om alsnog lid te worden. Na de tweede wereldoorlog kwam o.a. door de grote woningnood en de daarbij behorende behoefte aan woningbouwgrond het einde van de vereniging in zicht. Het bestuur voerde daarom vanaf 1966 een ontbindingsbeleid. Er werd grond verkocht aan Rijk en gemeenten. Een deel van de gronden werd verkocht aan scharende leden. De resterende gronden werden verkocht aan het Gooisch Natuurreservaat, de NOS en anderen. Alle leden voorkomende op de ledenlijst van 1971 ontvingen tussen 1973 en 1979 in verschillende termijnen ca. \u0192 5200,- slotuitkering. Om de geest van Stad en Lande levendig te houden en als beheerder van de archieven, werd op 11 november 1977 de Stichting Stad en Lande van Gooiland opgericht.
\nDe archieven bevinden zich thans in het Stadsarchief te Naarden.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"