HESSEL de WALLE onderzocht grafkelders in Friesland en daarbuiten. Hij deelt de resultaten van zijn onderzoek met deze lezing.
“Wanneer het woord grafkelder valt, zullen de gedachten van veel mensen teruggaan naar de indrukwekkende ceremonies in en rond de Nieuwe Kerk in Delft uit het begin van deze eeuw, toen drie leden van onze koninklijke familie op traditionele wijze in de grote grafkelder aldaar bijgezet werden. Velen van ons herinneren zich ongetwijfeld de indringende beelden, hoe voormalig koningin Juliana en de prinsen Claus en Bernhard naar hun laatste rustplaats gedragen werden.
De Friese hoofdstad heeft net als de steden Delft en Breda een eigen grafkelder van de Nassaus. Die bevindt zich in de Grote of Jacobijnerkerk. Ooit werden daar de leden van de in Leeuwarden woonachtige stadhouderlijke familie Nassau met veel vertoon naar hun laatste rustplaats gebracht. De provincie Friesland kent overigens veel meer grafkelders. Daarin werden vooral leden van de lokale adel bijgezet. Friesland bezit niet één kelder die qua statuur en grootte te vergelijken is met die van de Nieuwe Kerk van Delft. Ook is er hier geen enkele grafkelder binnen de kerkmuren meer in gebruik. De wet verbood dat feitelijk al sinds 1829 en definitief sinds 1866.
Wat verstaan we precies onder een grafkelder? We hoeven niet alleen te denken aan een grote, onderaardse kelder binnen of buiten een kerk, waar via een toegang overledenen bijgezet kunnen of konden worden. De Duitsers hebben daar misschien wel een beter woord voor: Grabkammer. Ook een gemetselde bak die bedoeld is voor één of twee grafkisten krijgt wel de benaming grafkelder. In vroeger tijden zijn die in veel kerken gebouwd en ze waren vaak, net als de echte grafkamers, bedekt met grote zerken. In mijn boek heb ik de grafkelders buiten de kerken en de gemetselde bakken binnen en buiten de kerken niet in mijn onderzoek betrokken. Ik heb me specifiek gericht op de echte kelders die binnen de muren van de oude Friese kerken liggen of lagen.”
De lezing is in het Nederlands. Belangstellenden zijn van harte welkom. Toegang gratis.