Zaterdag 7 november 2026: lezing “Slavernij in Helmond”
Spreker: Henk Roosenboom
Tijd: 13:30 tot 16:00 uur
Zoals we weten werd op 1 juli 1863 de slavernij in Suriname en op de Nederlandse Antillen afgeschaft maar de tot slaafgemaakten moesten nog tien jaar verplicht, onder verschrikkelijke omstandigheden, voor de plantage-eigenaar blijven werken. Elk jaar op 1 juli is er een gedenk- en feestdag Keti Koti ter ere van de afschaffing van de slavernij. De laatste jaren is er veel meer aandacht voor deze periode uit onze geschiedenis gekomen en is er onderzoek gedaan naar betrokkenheid van personen, steden en regering met de slavernij.
Wanneer je denkt aan slavernij en slavenhandel dan denk je vaak aan de Gouden Eeuw en aan grote steden als Amsterdam en Rotterdam. Vandaaruit vertrokken immers de schepen, werd er handel gedreven en winst gemaakt. Je gedachten gaan daarbij niet uit naar plaatsen als Helmond en Eindhoven die ver in het binnenland lagen in een armere provincie.
Toch is er ook reden geweest om een onderzoek te doen naar een mogelijke connectie tussen Helmond en kolonialisme en slavernij. De aanleiding hiervoor vormde de uitleg van zanger Typhoon over de ‘driehoekshandel’. Textiel, wapens en kaurischelpen gingen van en via Europa naar de westkust van Afrika als betaalmiddelen voor de inkoop van Afrikaanse mensen, goud en ivoor. De tot slaafgemaakten werden naar Noord- en Zuid-Amerika getransporteerd en daar op plantages te werk gesteld. Van daaruit vertrokken schepen volgeladen met koffie, suiker en andere landbouwproducten, waaronder katoen voor de textielindustrie weer naar Europa. En textiel werd er wel geproduceerd in Helmond.
Henk Roosenboom heeft samen met Kim Lempereur een onderzoek uitgevoerd waarbij men gekeken heeft naar het slavernij-verleden van bestuursverantwoordelijken van de stad Helmond. Het onderzoek richtte zich op de periode vanaf het ontstaan van de WIC (West‐Indische Compagnie) in 1621 tot de formele afschaffing van de slavernij in 1863. Het onderzoek beslaat het Atlantisch gebied.
In deze lezing neemt hij ons mee door dit onderzoek en maakt hij duidelijk dat kolonialisme en slavernij veel meer verweven zijn met het huidige Nederland dan aanvankelijk werd aangenomen.