Dinsdag 21 april 2026: Afdelingsledenvergadering en lezing “Rechtspraak van de Schepenbank”
Het voorjaar betekent dat het weer tijd is voor de halfjaarlijkse ledenvergadering. Zoals gebruikelijk starten we een half uurtje eerder, dus om 19:30 uur, zodat we daarna nog ruim de tijd hebben voor een lezing. De leden krijgen de agenda en de stukken van tevoren toegezonden.
Lezing: Rechtspraak van de Schepenbank
Spreker: Anton Neggers
Tijd: 20:00 tot 22:00 uur
Naast allerlei andere zaken die besproken worden in de ALV, is deze vergadering ook het moment waarop Anton Neggers afscheid neemt als voorzitter. Gelukkig blijft hij nog wel volop bij de vereniging betrokken. Anton wilde graag, als afsluiting van zijn periode als voorzitter een lezing geven. Het onderwerp “Rechtspraak van de Schepenbank” is een thema dat naadloos aansluit bij zijn interessegebieden: rechtspraak, genealogie en familiegeschiedenis. In deze lezing wordt ingegaan op de schepenbank, die vóór 1795 het belangrijkste bestuursorgaan was van de dorpen en steden in de Meierij van ’s‐Hertogenbosch.
Schepenen waren bevoegd om als rechter op te treden. Maar niet elke schepen-bank bezat dezelfde jurisdictie. Sommige hadden zowel de lage als de hoge jurisdictie. Dat betekent dat de schepenen zowel in civiele zaken als in criminele procedures konden vonnissen, en zelfs lijfstraffen en de doodstraf konden opleggen. “Sa lijff om lijff de ziel voor den duijvel; Ick sal Boxtel in brand steken” roept Henrick Haren alias van Seumeren, als hij in 1693 met eenen oproerigen en vrevelmoedigen geest op de publieke straat Michiel de Lavigne met een mes aanvalt. Hij wordt door de drossaard gearresteerd en voor de schepenbank van Boxtel aangeklaagd.
Al deze zaken en procedures zijn schriftelijk vastgelegd en vormen daarmee voor genealogen een prachtige bron van informatie. Je vindt ze in de civiele en criminele rollen, in de procesdossiers en in de adviezen van rechtsgeleerden in het schepenbankarchief van de diverse plaatsen van de Meierij.
Tussen al het juridisch jargon door schetsen ze een bijzonder beeld van het dagelijks leven in de zeventiende en achttiende eeuw. Behalve de achtergronden van de rechtspraak van de schepenbank komen in de lezing ook echte dossiers aan de orde. Ze gaan onder meer over caféruzies, defloratie, roddel en achterklap, onbetaalde rekeningen, bedelarij, alimentatie, echtscheiding, stroperij en diefstal. Over de katholieke en protestante notabelen, maar ook over de gewone mensen die genoodzaakt waren den wegh van Regt innen te gaan.
Schepenbank van Leuven